HET VERTICALE DORP
ADMINISTRATIEF CENTRUM HEIST-OP-DEN-BERG
-
Opdrachtgever Heist-op-den-Berg
Locatie Heist-op-den-Berg
Jaar 2026
Status wedstrijd, tweede plaats
Team Maatschap ‘Bob McMaster Architecten in WONDERSTAD’
WONDERSTAD David Dhooge, Saar Meganck, Olga Salata, Ying Sun, Frances Van Wesemael, Louise Vantoest
Partners Kollektif landscape, Mouton, Istema, Duss explorers
Budget 21.250.000€
Oppervlakte
Jaar 2026
Status Wedstrijd, tweede plaats
Circulair ontworpen met de overtuiging dat verantwoordelijkheid een vorm van zorg is: voor grond, voor materiaal, voor mensen en voor de tijd die na ons komt.
Heist-op-den-Berg is grootstad noch louter dorp. Het is een kleinstedelijke kern met een uitgesproken groene identiteit en een dorps gevoel, en precies in die dubbelheid ligt de kracht van deze plek. Het nieuwe administratief centrum wordt geen object dat zich losmaakt van zijn omgeving, maar een gebouw dat die dualiteit ruimtelijk vertaalt: compact en stedelijk in zijn organisatie, warm en doorwaadbaar in zijn beleving.
We noemen het daarom het verticale dorp. Geen monolithisch kantoorgebouw, maar een stapeling van kamers, paden, terrassen en ontmoetingsplekken. Een gebouw waarin niet de functies het vertrekpunt zijn, maar de ervaring van de bezoeker en de gebruiker. Waar de tussenruimte als betekenisvolle ruimte het weefsel is dat alles verbindt.
Landschapsbaken en gemeenschapshuis
Het gebouw ligt op een strategische overgangszone: tussen kernwinkelgebied en coulissenlandschap, tussen verharding en groen, tussen dagelijkse routines en collectieve evenementen. Het moet daarom twee dingen tegelijk zijn.
Een baken, omdat het zich oriënteert in het landschap en zichtbaar mag zijn vanaf het plein, vanaf de Berg, vanuit de trage as. Een publieke instelling verdient herkenbaarheid, niet als monument, maar als oriëntatiepunt. En een gemeenschapshuis, omdat het geen abstracte administratie is maar een plek waar mensen komen met vragen, plannen, zorgen, vieringen. Waar gewerkt wordt, maar ook gewacht, gelezen, gesproken, getrouwd. Het gebouw staat recht in het landschap, maar het buigt zich naar de mens.
Door het volume samen te trekken langs de Kattestraat ontstaat een heldere stedenbouwkundige figuur. Links en rechts blijft de doorsteek expliciet open: dwars op de Kattestraat en de Berkenstraat ontstaat een vanzelfsprekende doorwaadbaarheid. Het gebouw blokkeert niet, het geleidt. Zo wordt het coulissenlandschap van Heist niet abrupt beëindigd aan de rand van het centrum, maar subtiel doorgetrokken tot in het hart van de cultuursite.
Een dorpsplein in lagen
Het plein vormt het collectieve voorplein van zowel het administratief centrum als het cultureel centrum. Het is geen verhard evenemententapijt, maar een dorpslandschap: een gelaagde open ruimte waarin ontmoeting, spel en rust elkaar afwisselen, georganiseerd rondom een centrale verdiepte graszone.
Een substantiële zone van het plein blijft volle grond, een structurele investering in verkoeling, biodiversiteit en waterbeheer, geen esthetische toevoeging. Hier kunnen bomen diep wortelen en ontstaat een echte sponswerking bij neerslag. De groenvakken functioneren tegelijk als buffer- en infiltratiezones.
Twee gebaren kaderen het plein in: het pleinbalkon aan het cultureel centrum, dat als verhoogde kiosk kan functioneren, en het leesterras van de bibliotheek aan de overzijde. Ze kijken naar elkaar, versterken de intimiteit van de ruimte en brengen tegelijk leven op verschillende niveaus. Het balkon is een overgang, een drempel, een uitkijkpunt, een podium zonder decor. We zien er een fanfare die zich opstelt, een dichter die voordraagt, kinderen die dansen terwijl ouders toekijken vanaf het gras van de zitbanken.
De grote, vriendelijke reus
Een administratief centrum heeft onvermijdelijk schaal. De uitdaging bestaat er niet in om die schaal te ontkennen, maar om haar zo te articuleren dat ze nabij komt, blijft. Het gebouw gedraagt zich als een grote vriendelijke reus: aanwezig en herkenbaar, maar nooit intimiderend.
Aan de Kattestraat zet de plint een stap naar voren in de vorm van een arcade, een gebaar dat het volume op menselijke maat brengt, beschutting biedt en de toegang markeert zonder monumentaliteit. Aan het plein ontstaat een andere beweging: een lager volume legt zich als een beschermende rand rond het plein en maakt er deel van uit. Daarboven trekken de hogere bouwlagen zich terug, waardoor het gebouw ondanks zijn omvang een kleinere, huiselijke schaal krijgt.
De gevel wordt gelezen als een rustig samenbrengen van drie delen: een duidelijke plint die het publieke programma draagt, een middenzone met ritmische raamopeningen en terrassen voor de werkvloeren, en een teruggetrokken kroon, de belvédère, die het silhouet tekent. Zo wordt het gebouw geen icoon in één gebaar, maar een gelaagd dorpsportret dat zich in verschillende schalen laat lezen. In de gevel worden tranches de vie zichtbaar: een medewerker die leunt op een balkon, licht en mensen die door de wandellantaarn bewegen, groen dat in de klimmende wintertuin omhoog groeit. Het gebouw toont activiteit zonder zich op te dringen.
Straten en pleinen in de hoogte
In een dorp zijn het niet de huizen die het samenleven organiseren, maar de straten, stoepen, drempels en pleinen. Precies dat principe vertalen we in hoogte. De tussenruimte vormt een netwerk van paden, verbredingen en zichtlijnen dat zich verticaal doorheen het gebouw weeft: forum, wandellantaarn, klimmende wintertuin, werkvide, rustplekken, gangpaden, zuiderterrassen, zuidertrap en belvédère vormen samen één traject.
Vanuit het binnenplein begint die verticale wandeling. De wandellantaarn trekt zichtbaar omhoog langs de westgevel en nodigt bezoekers uit om de trap te nemen in plaats van de lift. Terwijl je omhoog beweegt, openen zich zichten op het plein buiten en op de klimmende wintertuin. Misschien zwaai je iemand toe vanuit de wintertuin, ontmoet je een collega op het trapbordes, of zie je kinderen spelen onder de bomen op het plein. De trap wordt zo geen noodzaak maar een ervaring.
Op de eerste verdieping nestelt de bibliotheek zich, niet als afgesloten stilte-eiland maar als plek die bewust in relatie staat tot het publieke hart beneden. De bibliotheek kijkt uit op het binnenplein via een vide: de vide installeert afstand zonder isolatie. Wie leest, voelt het leven beneden als een gedempt geruis; wie beneden staat, ziet boven beweging en licht. Het zuidwest georiënteerde leesterras vormt een verhoogd groenplein op hoogte van de boomkruinen. Op diezelfde verdieping bevindt zich het bestuur, net boven de bedrijvigheid van de publieke ruimte, zichtbaar en bereikbaar, maar met voldoende rust om verantwoordelijkheid te dragen.
Het nieuwe werken
Het gebouw voorziet verschillende gradaties van openheid en beslotenheid, van stille werkplekken nabij de klimmende wintertuin of de groene zuiderterrassen tot dynamischer zones rond gedeelde functies. Medewerkers kiezen hun plek in functie van hun taak. De gesloten functies liggen in de kern van het gebouw, zodat de werkruimtes en vergaderplekken bewust aan de gevelzijde kunnen liggen, daglicht, zichten en contact met weer en seizoenen blijven maximaal.
De verhoogde vloer maakt het mogelijk om werkvloeren in de toekomst te herorganiseren zonder ingrijpende aanpassingen. Diensten kunnen verschuiven, werkvormen kunnen evolueren, en het gebouw kan zich aanpassen aan veranderende noden zonder zijn ruimtelijke identiteit te verliezen.
Circulariteit, tactiliteit en menselijke maat
De constructieve ruggengraat wordt gevormd door een CLT-structuur. Het massieve hout geeft het gebouw een duidelijke maat en ritme: kolommen, balken en vloervelden vormen een leesbare structuur die het interieur ordent. Het hout blijft waar mogelijk zichtbaar en vormt een tactiele achtergrond voor het dagelijkse gebruik. Tegelijk wordt vermeden dat het interieur een uitgesproken "houtkarakter" krijgt — het hout wordt gecombineerd met heldere en rustige materialen voor vloeren, binnenwanden en meubilair.
Waar het interieur warm en tactiel is, krijgt het gebouw aan de buitenzijde een robuuste, minerale aanwezigheid: een steenachtige plint in natuursteen of massief mineraal materiaal, met daarboven een rustige, verfijnde bovenbouw uit gerecupereerde baksteen, keramische tegels of leien. Materialen die mooi ouder worden — hout dat warmer wordt met de tijd, baksteen die patineert, natuursteen die de sporen van gebruik opneemt.
Het meest sprekende circulaire gebaar is het hergebruik van de bestaande spantenstructuur van de bibliotheek. Die wordt integraal opgetild en geïntegreerd in de belvédère, waar ze de kroon van het gebouw vormt als herkenbaar silhouet. Door die constructie een nieuwe positie te geven, wordt materiaal niet enkel gerecupereerd maar getransformeerd tot drager van collectieve herinnering. Het gebouw verbindt zo verleden en toekomst in één architecturale beweging.
volledige recuperatie van dakstructuur van de bestaande bibliotheek
