NIEUW LEVEN IN DE OUDE DOKKEN

plannenwedstrijdlaureaatcollectief wonen

15 dec

MASTERPLAN VOOR DE HERONTWIKKELING VAN EEN HAVENGEBIED TOT EEN DUURZAME WOOONWIJK IN GENT

Locatie Schipperskaai, Oude Dokken, Gent
Programma ±400 woningen (20% sociaal, 20% bescheiden), woongroen, basisschool, crèche, sporthal, buurtondersteunende functies; ±48.000 m²
Opdrachtgever PPS sogent + Schipperskaai Development cvba (Re-Vive, CAAAP, Van Roey)
Architectuur BEEL, BLAF, Denc-Studio, Maat, Onyx, ELD
Landschap Ontwerpbureau Pauwels
Bouwfysica Daidalos Peutz
Datum 2013 – heden, gefaseerde oplevering vanaf 2017
Budget > € 95.000.000 (excl. btw en erelonen)
Duurzaamheid Duurzaamheidsmeter Gent 93,9; klimaatneutraal; BREEAM Excellent
Status In uitvoering, grotendeels gerealiseerd
Awards 2023 Prijs Wivina Demeester, categorie masterplan · 2022 eerste laureaat Prijs Publieke Ruimte · 2017 DuCoop eerste laureaat Radicale Vernieuwer · 2014 eerste laureaat PPS-wedstrijd 'Oude Dokken, Wonen aan de Schipperskaai'
AUTEURSCHAP
© BEEL. Het ontwerp van De Nieuwe Dokken is werk van BEEL en het vermelde ontwerpteam, niet van WONDERSTAD.
David Dhooge was tijdens de wedstrijd senior projectverantwoordelijke bij BEEL. In die rol tekende hij voor het ontwerpconcept en het schetsontwerp architectuur, en stuurde hij het ontwerpteam aan. Alle hier getoonde ontwerpschetsen zijn van zijn hand, gemaakt bij BEEL.
Dit project wordt op deze site getoond als onderdeel van zijn persoonlijke staat van dienst.
Beeld Ontwerpschetsen David Dhooge voor BEEL · Foto's David Dhooge

VAN DOKKEN NAAR STAD

Rond de Oude Dokken, het oudste havengebied van Gent, verrijzen de komende jaren ongeveer 1.500 woningen: de grootste binnenstedelijke woonontwikkeling van de stad. Langs de Schipperskaai ontwikkelt zich een volwaardig stuk stad met zo'n 350 à 400 woningen, woongroen, een basisschool, een crèche, een sporthal en een fijnmazig netwerk van buurtondersteunende functies.

De geest van de plek was er al: het water, de kaaimuren, de bolders en de weidse maat van het dok. Het voorstel dat in 2014 als eerste laureaat uit de PPS-wedstrijd van sogent kwam, vertrok niet van tabula rasa, maar bouwde verder op die havenidentiteit en vertaalde ze naar een woonwijk voor de eenentwintigste eeuw.

DE VEELEENHEID

Het stedenbouwkundige concept is dat van een 'veeleenheid'. Door specifieke ruimtes naast, over en tegen elkaar te plaatsen ontstaat een open ruimte die de gebruiker maximaal zelf kan invullen. De ruimtes vertellen elk hun eigen verhaal; wie het geheel aanschouwt, ziet de rijkdom en de onderliggende samenhang. Paratactisch, niet hiërarchisch: kwaliteit door verscheidenheid.

Het ontwerp vertrok daarbij bewust vanuit de open ruimte, niet vanuit de gebouwen. Het plan is in alle richtingen doorwaadbaar, met zorgvuldig gecomponeerde doorzichten naar het water. Zo wordt de wijk geen eiland, maar een vanzelfsprekend onderdeel van de stad.

MENSEN WONEN ERGENS

Alle plekken kregen een naam: De Vergeten Tuin, De Watertuin, De Groene Diagonaal, Het Boldenspark, Het Dek, De Schippersmarkt, Het Schipperspark, De Lochting. Namen maken dat mensen zich een plek kunnen toe-eigenen. Dezelfde diversiteit kenmerkt het wonen, van Het Dek en De Bolders met een aandeel sociale woningen, over de samenhuisprojecten Dubbeltuupe en Tuupetegoare, tot Het Waterfront, De Pergola's en Bijoux. Met 20% sociale en 20% bescheiden woningen is de sociale mix geen intentie maar een contractueel verankerde realiteit.

RADICAAL CIRCULAIR

Nooit eerder werden de principes van de circulaire economie in ons land op deze schaal toegepast in een woonproject. Kern is de duurzaamheidscoöperatie DuCoop. Afvalwater wordt selectief opgevangen via vacuümtoiletten en samen met het GFT-afval vergist tot biogas voor de verwarming; bij de waterzuivering worden grondstoffen als struviet teruggewonnen; slimme systemen wisselen restwarmte uit met de naburige zeepfabriek Christeyns. Water, energie, nutriënten en afval vormen één gesloten kringloop.

Even vernieuwend is het businessmodel: bewoners kunnen aandelen verwerven in de coöperatie en delen in de opbrengst. Duurzaamheid wordt zo geen meerkost maar mede-eigenaarschap.

AUTOLUW AAN HET WATER

De mobiliteit volgt consequent de STOP-logica. Het noordveld is volledig autovrij; een centrale poolparking met meervoudig gebruik vangt de wagens op aan de rand. Het resultaat is een maaiveld dat toebehoort aan de voetganger en het spelende kind, de stad op ooghoogte van het kind.